belgeoblog.be

Tijdens de afgelopen twee eeuwen is de hoofdstad van België op spectaculaire wijze van uitzicht veranderd. Tweehonderd jaar geleden kende de stad en zijn omliggende gemeenten een kleine gestage groei. Maar de industriële revolutie zette de stad op zijn kop. Die enorme groei is te zien in deze 3D-animatie van de bevolkingsgroei in Brussel van 1806 tot 2005, voor Google Earth.

Open de kaart en klik op de play-knop naast de tijdslijn om de animatie te starten. Je kan de snelheid regelen door op het klokje te klikken. De rode blokken zijn gemeenten die groeien, de blauwe zijn gemeenten die inwoners verliezen.

De industriële revolutie in de negentiende eeuw zorgde voor een spectaculaire bevolkingsgroei in de tweede helft van de negentiende eeuw. Ook de stadsvlucht is aan deze grafiek af te lezen. Vanaf 1970 verhuizen veel mensen naar de Rand van Brussel (Halle-Vilvoorde dus). Maar in Brussel-Stad was de stadsvlucht al na de Tweede Wereldoorlog begonnen. Een aantal grote werken, zoals de aanlag van Noord-Zuid-treinverbinding, maakte van de stadscentrum een grote bouwput, niet echt aangenaam om te wonen. Pas na 2000 zou de stad weer aan inwoners winnen.

In de animatie zijn enkele opmerkelijke dingen te zien. Zo annexeerde Brussel een aantal keer grondgebied van de naburige gemeenten:
1853: de Leopoldwijk en de Wijk van de Squares. Daardoor verloor Sint-Joost-ten-Node twee derde van haar grondgebied.
1867 en 1907: de Louizalaan en Terkamerenbos. Zo werd de gemeente Elsene in twee stukken verdeeld.
In 1897 verloren Sint-Jans-Molenbeek en vooral Laken een stuk grond voor de ontwikkeling van de Brusselse haven.
In 1921 vond de grootste annexatie plaats. Toen werden de gemeente Laken, Neder-Over-Heembeek en Haren bij Brussel gevoegd.
De annexaties zorgde telkens voor een bevolkingsgroei van Brussel-Stad. Hier is een overzichtelijke kaart van de Brusselse annexaties , ook met animatie.

Er werden niet alleen gemeenten samengevoegd, er werden er ook gesplitst. In 1841 scheurde Ganshoren zich af van Sint-Pieters-Jette. In het zelfde jaar werd Koekelberg afgestoten door Sint-Agatha-Berchem. Door de sterke bevolkingstoename in Molenbeek werd ook Koekelberg erg verstedelijkt. Er kwamen vooral arme arbeiders wonen. Sint-Agatha-Berchem, dat zijn landelijk karakter behield, wilde of kon niet opdraaien voor die armlastige bevolking. In 1861 werd ook Oudergem een zelfstandige gemeente, daarvoor was het een gehucht van Watermaal-Bosvoorde.

Voor degenen die Brussel niet zo goed kennen, hier is een kaartje met de 19 Brusselse gemeenten , met hun naam en praktische gegevens. En er is ook nog een interessante kaart met de samenstelling van de huidige Brusselse bevolking .

De kaart is geïnspireerd op een kaart met de bevolkingsgroei van Tokio. De bevolkingscijfers komen van Wikipedia en het boek ‘Bruxelles, construire et reconstruire’, in 1979 uitgegeven door het toenmalige Gemeentekrediet.

Ik heb de interactieve geschiedenis van de Noord-Zuidverbinding op Google Earth uitgebreid en aangepast. Er zijn een vijftigtal foto’s aan toegevoegd en er een apart hoofdstuk met oude en recente foto’s aan toegevoegd.

Ik heb ook een nieuw hoofdstuk gecreëerd over de familie Brunfaut. De wederopbouw van de Noord-Zuidverbinding werd gedomineerd door deze architectenfamilie. Veel van wat we vandaag op de Noord-Zuidverbinding aantreffen werd door Gaston, Fernand en Maxime Brunfaut ontworpen.

Dit is het verhaal van de Brusselse Noord-Zuidverbinding . Dat begint al in 1837, en ontwikkelt zich nog steeds. De werken aan de spoortunnel in het centrum van Brussel duurden veertig jaar, en sloeg diepe wonden in het stadsweefsel. De littekens van de ‘Werf van de eeuw’ zijn nog niet genezen.

Er rijden nu 1.200 treinen per dag door de Noord-Zuidverbinding, maar om ze te kunnen bouwen, moesten 12.000 mensen verhuizen. In naam van de vooruitgang werden hele stadswijken gesloopt. In de plaats kwam een tunnel, met daarop een desolaat landschap waar haast geen mens komt.

Aan de hand van historische verhalen, een 200-tal foto’s en kleurrijke grafieken, wordt dat verhaal overzichtelijk èn met een rijkdom aan details verteld. Dit is dan ook het omvangrijkste project voor Google Earth dat ik tot nu toe heb gemaakt.

Ik heb ook geprobeerd om een verhaal te vertellen dat je helemaal in Google Earth kan lezen, bekijken, of betasten. Daarom ga ik hier niet te veel uitleggen, open ‘De Noord-Zuidverbinding’ , en de rest zou duidelijk moeten worden (hoop ik).

Naar het schijnt maakt maar zes procent der Belgen gebruik van de trein. Doodzonde. Het is nochtans een snel en gebruiksvriendelijk vervoermiddel, goed voor het milieu, en treinreizigers hebben geen last van files en verkeersagressie.

Om het gebruik van de trein wat aan te moedigen, maakte ik deze virtuele treinrit van Brussel-Zuid naar Antwerpen-Centraal. Maar ook de mensen, waaronder ikzelf, die vaak tussen Brussel en Antwerpen sporen, kunnen hun treinrit eens vanuit een nieuw perspectief bekijken. Het voorbijrazende landschap wordt plots duidelijker na deze virtuele treinrit. En je vergaart ook kennis waarmee je indruk kan maken op je mede-treinreizigers.

Met deze virtuele treinrit spoor je op Google Earth automatisch van Brussel-Zuid naar Antwerpen-Centraal, in enkele minuten tijd. De stations op het traject zijn met hun naam aangeduid.

Je moet de treinrit alleen maar downloaden, openen in Google Earth, de map ‘virtual trainride’ opendoen, op START klikken, dan op de play-knop klikken. En je bent vertrokken. Onze virtuele trein klieft zich sierlijk door ons weelderig landschap waarmee wij zo graag onze ogen verwennen.

Maar ik ben geen autohater, en ik hou ook van exuberante hoeveelheden beton. Daarom kan je, wanneer je bent aangekomen in Antwerpen-Centraal, langs de E19 terug naar Brussel, ook virtueel. Zo kunnen de Nederlanders die België willen mijden na de invoering van een wegenvignet, alsnog virtueel genieten van onze uitstekende wegeninfrastructuur en gastvrije tankstations.

Voor u vertrekt, wil u misschien uw hoogte en snelheid aanpassen voor de beste trein- en vliegervaring. Op een pc (Windows) kan dat bij Tools > Options > Touring. Om meer details te zien kunt u ‘Camera Range’ op ongeveer 400 meter zetten, en uw snelheid matigen.

Mensen met een Mac-computer (OSX) volgen deze weg: Google Earth > Preferences > Touring.

Mocht je zin krijgen om België nog verder te ontdekken op deze manier, dan kan je terecht bij de andere helicoptervluchten van Belgeoblog.

De nieuwste versie van Google Earth werd uitgerust met een tijdbalk die het mogelijk maakt om een tijdsverloop te visualiseren. Daardoor kan je volgen hoe een object zich verplaatst op Google Earth, op verschillende tijdstippen.

Om dit te demonstreren heb ik mijn busrit van afgelopen maandag met de tijdsbalk van Google Earth in beeld gebracht. Ik heb tijdens de rit naar mijn werk regelmatig tijdstippen genoteerd. (Die mevrouw die naast me zat, vond dat heel verdacht) Later heb ik de hele busrit uitgestippeld op Google Earth door icoontjes te zetten, telkens met 15 seconden verschil. (In totaal duurde de rit 20 minuten.)

Bovenaan van je scherm zie je de tijdsbalk staan als je het busrit-bestand opent. Je kan met de tijdsbalk schuiven om te zien waar de bus zich bevond op welk tijdstip. En rechts van de balk is een play-knop waarmee je de animatie kan starten, dan rijdt de bus zelf het hele traject af. Je vindt links van de balk de voorkeuren waarmee je de snelheid van de bus kan regelen.

Lees de rest van dit artikel »