belgeoblog.be

De komende week zal veel gemeen hebben met de vorige, namelijk dat ze zeven dagen heeft en dat de activiteit op deze blog zeer gering zal zijn. Ik ben namelijk aan het verhuizen. Daarbij hoort ook veel geverf en geknutsel, waardoor mijn aandacht even niet naar het geoweb gaat. Voor degenen die het willen weten: ik verhuis naar Sint-Joost-ten-Node, ooit door kunstschilders geroemd om zijn groen en glooiend landschap, nu een stadsjungle van beton en asfalt.

Ooit was Sint-Joost nog de rijkste gemeente van het land, nu is het de armste. En er zijn nog meer superlatieven voor deze gemeente gereserveerd. Het zou ook de kleinste en de dichtbevolkste gemeente zijn. Bovendien is de de gemiddelde leeftijd er het laagst, de werkloosheid het hoogst en de gezinnen het kroostrijkst. Het zou ook de gemeente zijn met het hoogste aantal verschillende nationaliteiten. Maar of dat allemaal ook echt waar is, weet ik niet zeker. De superlatieven zijn alleszins wel handig om bewonderende blikken en ‘dat gij daar durft wonen’-reacties te oogsten.

Het appartement dat ik gekocht heb, ligt op de 21ste verdieping in de Résidence Pacific . Eind jaren zestig werd het gebouw nog door de burgemeester aangeprezen, nu wordt het beschouwd als het meest lelijke en gehate gebouw van Sint-Joost. Alleen als je in het gebouw woont, heb je er geen last van. Veel van mijn toekomstige buren willen het dan ook liefst dynamiteren.

Om mijn nieuwe buren te overtuigen van mijn goede wil, heb ik - als inburgeringscursus - mij al toegelegd op de geschiedenis van Sint-Joost. Het resultaat is een Google Earth-bestand met een oude landkaart uit 1864, en met vijftig gegeolocaliseerde oude postkaarten. De landkaart toont het Sint-Joost nadat het in 1853 een groot deel van zijn grondgebied aan de stad Brussel moest afstaan. Ik heb de grenzen van het Groot-Sint-Joost van voor 1853 er aan toegevoegd, om aan te tonen wat een rijke gemeente het kan zijn. Het wordt dus hoog tijd dat we die kostbare 142 hectaren terugeisen.

Bedankt voor uw geduld en begrip, en tot heel binnenkort,
Pascal.

Tijdens mijn speurtocht naar geleende Belgische plaatsnamen in de wereld, ontdekte ik een verhaal van een Belg die mij totnogtoe onbekend was. De Waal Pierre Minuit was in de zeventiende eeuw een belangrijk figuur voor de kolonisatie van de Nieuwe Wereld. In Amerika was hij gouverneur van Nova Belgica, of Nieuw-Nederland. Pierre Minuit werd bekend nadat hij het eiland Manhattan van de indianen kocht om er Nieuw-Amsterdam te stichten, het huidige New York. Download de historische landkaart van Nova Belgica

De ouders van Minuit kwamen uit Doornik, maar sloegen op de vlucht voor de Spaanse katholieken, want ze behoorden tot de Waals Gereformeerden. Zo kwam Pierre Minuit in Nederland terecht, waar hij in dienst trad van de West-Indische Compagnie. Die stuurde hem naar Nova Belgica. Dat was de voormalig Nederlandse kolonie aan de oostkust van de huidige Verenigde Staten, bestuurd door Nederland van 1614 tot 1664.

Heel wat kolonisten in Nieuw-Nederland waren afkomstig uit de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België. Ze waren gevlucht voor de Spaanse inquisitie en probeerden in Nova Belgica een nieuw bestaan op te bouwen.

Pierre Minuit werd gouverneur van Nova Belgica in 1626. in dat jaar kocht hij ook het eiland Manhattan van de Manhattan-indianen, in ruil voor snuisterijen en andere kleinigheden, ter waarde van 60 gulden, vandaag zo’n 15.50 euro. De indianen woonden niet op het eiland en dachten waarschijnlijk dat ze een aandeel in de jachtrechten verkochten. Minuit stichtte Nieuw -Amsterdam op de punt van het eiland. Een aantal straatnamen herinneren daaraan, de bekendste is waarschijnlijk de Walstraat, of Wall Street.

Maar het boterde niet tussen Minuit en de kolonisten. Daarom werd hij in 1631 ontheven uit zijn functie als gouverneur. De gekrenkte Pierre Minuit bezinde op wraak. Hij ging in 1638 terug naar Nova Belgica in de Nieuwe Wereld, maar voer deze keer onder Zweedse vlag. Hij stichtte een nieuw kolonie aan de Delawarerivier. Dat lag in Nederlands gebied, maar de Nederlanders konden niet ingrijpen omdat ze nauwelijks militaire macht had. Het ingepalmde gebied werd Nieuw-Zweden gedoopt. Download de historische landkaart van Nieuw-Zweden

Toen Pierre Minuit in 1638 naar het Caribisch gebied voer om producten uit Nieuw-Zweden te ruilen, kwam hij om tijdens een orkaan. Nieuw-Zweden werd in augustus 1655 veroverd door Peter Stuyvesant, die Nieuw-Zweden en Nieuw-Nederland in 1664 moest afstaan aan de Britten.
Naar Minuit is Peter Minuit Plaza genoemd, een parkje aan de zuidkant van Manhattan. In Inwood Hill Park bevindt zich een gedenkteken op de plaats waar Minuit Manhattan ‘kocht’.

Binnenkort: de onbekende en kortstondige Belgische kolonie in Guatemala.

Op Belgeoblog vind je al heel wat kaarten over Expo 58. Zo is er is de kaart van Expo 58 voor Google Earth, waarop alle paviljoenen staan aangeduid, vaak ook met foto. Ook alle overblijfselen van Expo 58 zijn in kaart gebracht.

Nu heb ik daar nog een variant aan toegevoegd. De originele kaart van Expo 58 kan je ook bewonderen met Google Maps, zodat je er op kan in- en uitzoomen. Het is dezelfde kaart als in het Google Earth-bestand maar in een veel grotere resolutie, zodat je de vele details kan zien die de kaartenmaker zo zorgvuldig heeft aangebracht.

Deze kaart kon ik op Google Maps zetten dankzij Maplib.net, een website waar je niet alleen kaarten maar ook foto’s in een heel grote resolutie kan plaatsen. Door gebruik te maken van de technologie van Google Maps, kan je over de foto’s navigeren zoals een gewone landkaart.

Voor meer nieuws over Expo 58 : blog.atomium.be

In dit Google Earth-bestand zitten zes historische landkaarten van Mechelen. Ze tonen hoe de stad er uitzag in de jaren 1550, 1581, 1745, 1802, 1905 en 1936. Alle kaarten wegen samen 13,7 MB, soms kan het even duren om ze te downloaden.

Op de landkaarten zie je bijvoorbeeld hoe de stadsbevolking groeide, hoe de verdediging van de stad en haar bewoners evolueerde, en hoe het historisch stadscentrum bewaard bleef. De oudste kaart is van 1550. Toen werden deze contreien bestuurd door Karel V, en was Mechelen een onderdeel van het Habsburgse rijk. De laatste kaart is van 1936, de Tweede Wereldoorlog stond toen voor de deur.

Na 1835, toen de eerste trein op het Europese vasteland in Mechelen arriveerde, werd de stad een knooppunt voor het Belgische spoorverkeer. Engelse ingenieurs hadden zich in Mechelen gevestigd als adviseurs bij de bouw van spoorwegen. Ook dat wordt op de kaarten weergegeven.

De landkaarten geven niet alleen een historisch beeld van Mechelen, ze zijn op zich al interessant omdat je er ook de evolutie van de cartografie aan kan aflezen.

Vier van deze landkaarten werden mij opgestuurd door Stefan den Hartog, waarvoor mijn oprechte dank. Voor nog meer oude landkaarten van Belgische steden, kan je deze catalogus downloaden. Er zijn al een tiental Belgische steden bedekt door een oude landkaart. Bekijk ook ‘Postcards from Belgium’ met Google Earth, daarin zitten tientallen oude postkaarten van Mechelen.

Een kleine greep uit interessante en opmerkelijke kaarten voor Google Earth in België.

Industriële vervuiling in België
Iemand die zich op Google Earth Community ‘tegandrew’ noemt, heeft de gegevens van EPER op de virtuele wereldbol gezet. EPER is het European Pollutant Emission Register, over de uitstoot van de vervuilende industrie in de Europese lidstaten. Dat geeft deze driedimensionele vervuilingskaart .

Tegandrew heeft de uitstoot in 3D weergegeven: de breedte van het 3D-polygoon toont het aantal verschillende stoffen, de hoogte toont de hoeveelheid vervuiling. Rode polygonen is voor uitstoot in de lucht, blauw voor uitstoot in water, en geel voor indirecte uitstoot in water (bv via het riool).

Woon je in de buurt van een vervuilend bedrijf? Klik op het icoon, en je krijgt alle gegevens die je nodig hebt om te bepalen of je dringend moet verhuizen of niet.

De grote vervuilers zijn de raffinaderijen in de haven van Antwerpen, Carsid en Electrabel aan het kanaal Gent-Terneuzen, zoals ook de hoogovens van Arcelor in Luik. In Charleroi piekt de cokesfabriek Carsid met onwelvoeglijke hoeveelheden CO2. Maar de cijfers zijn van 2004, Carsid sloot enkele weken geleden de deuren. Een maand voor de sluiting waren mijn vriend Kris en ik nog getuige van de vervuilende uitstoot van dit monsterachtig bedrijf (foto).

Het Ardennenoffensief
Rond Kerstmis 1944 probeerden de verliezende nazi’s het tij te keren met het Ardennenoffensief. Het was hun laatste stuiptrekking, enkele Amerikanen hielden stand in Bastenaken en konden de Duitse opmars stoppen. Het verloop van het Ardennenoffensief zie je nu ook op Google Earth . Van coboyle1

Dieptemetingen
Met eenvoudige apparatuur en software kan je zeebodems en rivierbeddingen in kaart brengen, bijvoorbeeld als je op zoek bent naar vis. Maar het kan ook nuttig zijn voor de dieptemetingen van een recreatieve waterplas, zoals die van Hofstade . Van Danny Geysen.

Na heel wat andere Belgische steden, heeft Gent nu eindelijk ook een verdiende plaats in mijn collectie oude landkaarten op Google Earth. Ik heb vier oude landkaarten van Gent op Google Earth geplakt, van de jaren 1612, 1657, 1794 en 1921. Helaas vond ik er (nog) geen uit de negentiende eeuw.

Gent heeft een heel boeiende en rijke geschiedenis, en dat blijkt onder andere ook in de cartografische weergave van de stad. Door de historische kaarten van de Arteveldestad op Google Earth te presenteren, maakt de vergelijking en confrontatie met het huidige stadsplan des te boeiender.

Gent heeft in de loop der jaren kilometers waterwegen gewonnen, en treinstations verloren. Sommige grote historische constructies zijn vandaag nog te bewonderen, andere zijn onherroepelijk verdwenen. Dat kan je allemaal zien door de oude kaarten te vergelijken met de hedendaagse satellietfoto’s. Klik in de linkerkolom op een kaart, dan kan je met de schuifknop de transparantie van de kaart veranderen.

Voor nog meer oude landkaarten, zie het overzicht van oude landkaarten op Google Earth .

Bronnen:
- http://geoweb.venezia.sbn.it
- http://quod.lib.umich.edu
- Le patrimoine cartographique de Wallonie
De prachtige kaart van 1921 werd mij opgestuurd door Peter Depoorter. Heel erg bedankt Peter.