belgeoblog.be

Op deze kaart van Elsene - of Ixelles - staat geen datum vermeld, maar moet vlak voor 1864 getekend zijn. Op het grondgebied van deze kleine Brusselse gemeente ligt toch heel wat hoofdstedelijke, Belgische en zelfs Europese geschiedenis voor het oprapen. Met deze oude landkaart op Google Earth wordt dat des te duidelijker.

Op de kaart is de Louizalaan makkelijk terug te vinden, toen heette die nog de Avenue du Bois de la Cambre. Vandaag een stadssnelweg, toen een mooi parcours voor Brusselaars om rustig naar het Terkamerenbos te wandelen. In 1859 werd groen licht gegeven voor de aanleg van deze laan, een nieuw stap in de verhoofdstedelijking van Brussel met Leopold II als bouwheer. In 1864 werd de laan en het park door de stad Brussel geannexeerd. De kaart geeft dus een beeld van het Elsene in de eerste helft van de jaren 1860.

Een andere historische plek is het Luxemburgstation (foto). Dit was het eindstation van een spoorlijn richting Luxemburg die werd uitgebaat door een privémaatschappij. Hier stond - en staat nog gedeeltelijk - het eerste stenen stationsgebouw van België, en dus waarschijnlijk van het Europese vasteland. De kantoren van het Europese parlement hebben zitten knabbelen aan dit station, dat zich nu volledig ondergronds bevindt. Graag hadden de bouwheren het gebouw helemaal willen afbreken, maar moesten zich tevreden stellen met zijgebouwen. Alleen de lokettenzaal staat er nog. De Europese gebouwen zijn er nu onhandig rondgebouwd.

Achter dat station bevond zich nog Brusselse geschiedenis. In de negentiende eeuw waren de Elsenaren, naast de stoomfluiten in het station, ook vertrouwd met het trompetgeschal dat vanuit het Leopoldpark weerklonk. Daar was sinds 1851 de Brusselse dierentuin gehuisvest. Op de kaart heet dat een jardin zoologique.

Slecht management en een epidemie zorgden ervoor dat de Brusselse zoo in 1876 alweer failliet ging. Om de schuldeisers terug te betalen heeft men een banket gehouden met onder meer bruine beren op het menu. De olifanten hadden meer geluk en verhuisden naar de zoo van Antwerpen. Een jaar later werd het klooster van de Redemptoristen naast dierentuin omgebouwd tot het Museum voor Natuurwetenschappen. Dankzij het museum vertoeven er nog steeds indrukwekkende dieren in het Leopoldpark. Onder andere de dertig iguanodons die in 1878 in Bernissart werden gevonden, staan er uitgestald.

De rest van de voormalige zoo werd omgebouwd tot wetenschapspark, met onder andere de schitterende Solvaybibliotheek. Nu is Brussel samen met Oslo de enige Europese hoofdstad zonder dierentuin.

Voor nog meer gemijmer over vervlogen tijden kan ik de oude postkaarten aanraden, met een hoop foto’s van het Elsene van honderd jaar geleden. Mocht u meer willen weten over de Brusselse annexaties, onder andere in Elsene, en de bevolkingsgroei in de 19de en 20ste eeuw, dan komt u hier aan uw trekken.